Rozmowa z AI zaczyna się zawsze od jednego słowa – prompt. Wpisujesz polecenie, a sztuczna inteligencja odpowiada. Gdy Twoje prompty są precyzyjne, AI zachowuje się jak dobrze przeszkolony współpracownik; kiedy są mgliste, dostajesz chaotyczne wyniki. Ten artykuł wprowadzi Cię w świat promptowania krok po kroku: dowiesz się, co to jest prompt, czym różnią się prompty od zwykłych pytań i jak tworzyć instrukcje, które sprawią, że Chat GPT przekaże dokładnie to, czego potrzebujesz.
Prompty – co to?
Prompt to po prostu komunikat skierowany do AI. Możesz o nim myśleć jak o krótkiej notatce dla kolegi z biura: „Zrób dla mnie to, w takim stylu, dla tej osoby, w takim formacie.” Tym zdaniem określasz:
- Rolę – kim ma być AI (np. nauczycielem, analitykiem).
- Zadanie – co ma wykonać (np. streszczenie, kod, poradnik).
- Kontekst – dla kogo i w jakich okolicznościach powstaje treść.
- Format – w jakiej formie ma oddać wynik (lista, tabela, akapit).
Im jaśniej zdefiniujesz te cztery elementy, tym trafniej model językowy odpowie. Odpowiadając możliwie najprościej na pytanie, co to są prompty, możemy stwierdzić: są to polecenia dla AI.
Co to promptowanie?
Promptowanie to sztuka formułowania pytań tak, żeby AI rozumiała Twoją intencję bez domysłów. Jeśli poprosisz baristę: „Kawę, proszę”, otrzymasz coś ogólnego. Gdy dodasz: „Cappuccino, średnie, na mleku sojowym, bez cukru”, barista wyczaruje dokładnie taki napój, jaki lubisz. Podobnie działa promptowanie: im klarowniej opiszesz potrzebę, tym trafniejsze dane zwróci sztuczna inteligencja.
W praktyce promptowanie przypomina rozmowę feedbackową:
- AI daje pierwszą odpowiedź.
- Analizujesz ją i pytasz siebie, co poprawić.
- Dodajesz detale do kolejnego promptu.
- Porównujesz kolejną odpowiedź z oczekiwaniem.
Każda iteracja zwiększa szansę na idealny rezultat. Tak właśnie wygląda AI w Praktyce: zadawaj, sprawdzaj, poprawiaj.
Jak pisać prompty – najważniejsze zasady
Skuteczny prompt to połączenie komunikacji i logiki. Poniższa lista prezentuje krok po kroku najważniejsze zasady, o których należy pamiętać podczas pisania promptów.
1. Nadaj AI konkretną rolę
Zacznij od zakomunikowania AI, w jaką rolę ma się wcielić. Najlepiej zacząć od słów: „Jesteś…”. Gdy napiszesz „Jesteś dietetykiem sportowym”, Chat GPT filtruje wiedzę przez ten pryzmat i stosuje specjalistyczne słownictwo. Dzięki temu sam nie musisz tłumaczyć szczegółów branży.
2. Dostarcz bogaty kontekst
W kilku zdaniach opisz tło: odbiorców, cel, aktualny problem. Przykład z życia: „Prowadzę newsletter o finansach osobistych dla studentów pierwszego roku. Potrzebuję tekstu, który zachęci ich do pierwszej inwestycji.”
3. Określ format wyniku
Powiedz, w jakiej formie chcesz rezultat. Jeśli wpiszesz „lista pięciu punktów” otrzymasz pięć linijek, a nie esej. Precyzja formatu zmniejsza liczbę poprawek po stronie człowieka.
4. Ustal wyraźne ograniczenia
Limity słów, liczba nagłówków, zakazane słowa – to wszystko hamulce, które ratują przed wodolejstwem i ogólnikami, których nie chcemy. Instrukcje w stylu „maksymalnie 150 słów, bez emoji, tylko język formalny” wyznaczają jasną ścieżkę.
5. Pokaż przykład wzorcowy
Modele AI uczą się poprzez naśladowanie. Dzięki podaniu w prompcie przykładowych danych lub raportów konkurencji nasza sztuczna inteligencja będzie w stanie podać nam bardziej konkretne odpowiedzi. Wklejenie fragmentu: „Chcę, żeby tekst był napisany w podobnym stylu, jak ten akapit” oraz podanie przykładowego tekstu jako pożądanego wzorca pozwala AI dobrać podobny styl i rytm zdań.
6. Stosuj poprawki
Nie bój się zwrotów: „Dodaj dwa studia przypadku”, „Usuń powtórzenia”, „Użyj mniej przymiotników”. Każdy prompt to dialog, a nie rozkaz jednorazowy. Właśnie ten dialog pozwala zamienienić surowy wynik w produkt gotowy do publikacji.
Prompty do Chata GPT – przykłady
Poniżej przedstawiamy osiem przykładów promptów, które spełniają najważniejsze zasady promptowania.
- Wyobraź sobie, że jesteś copywriterem SEO. Chcesz artykuł o fotowoltaice w Polsce. Formułujesz prompt w ten sposób:
„Jesteś copywriterem SEO. Napisz artykuł liczący 900 słów o fotowoltaice w Polsce w 2025 r., w tonie eksperckim, ale zrozumiałym, z nagłówkami H2 i H3 oraz wplecionymi słowami kluczowymi takaimi jak »panele fotowoltaiczne«, »koszt instalacji« i »zwrot z inwestycji«. Zakończ sekcją FAQ i oddaj wynik w czystym HTML. Poniżej załączam Ci przykładowe interesujące i dobrze napisane artykuły konkurencji, na których możesz się wzorować.” Dzięki temu AI wie, że długość, styl, struktura i słowa kluczowe są obowiązkowe.
- Zmieniasz rolę na analityka danych. Teraz prompt brzmi:
„Jesteś analitykiem. Wyjaśnij krok po kroku, jak w Excelu policzyć medianę wynagrodzeń z kolumny C, a następnie zaznaczyć wynik na czerwono, jeśli spada poniżej 5000 zł. Na koniec dodaj krótki kod VBA, który automatyzuje tę procedurę. Odpowiedź oddaj w formie numerowanej instrukcji.” Takie wskazówki uszczegóławiają zadanie i format.
- Piszesz e-mail sprzedażowy. Tworzysz prompt:
„Jesteś sprzedawcą SaaS. Przygotuj mail do dyrektora HR w firmie 200-osobowej. Przedstaw korzyści z platformy do ankiet pracowniczych, utrzymaj ton partnerski, bez żargonu, długość max 200 słów. Zakończ pytaniem o dostępny termin na spotkanie w celu umówienia szczegółów i zaproponuj dwie konkretne daty na demo.”
- Potrzebujesz scenariusza na TikToka. Mówisz do AI:
„Jesteś twórcą shortów. Napisz 45-sekundowy skrypt TikTok o tym, jak zadać pytanie sztucznej inteligencji. Podziel treść na hook pięć sekund, treść główną 35 sekund i CTA pięć sekund. Zastosuj storytelling, wpleć trzy ciekawostki i użyj hasła »co to jest prompt« jako punch-line.”
- Jeśli interesuje Cię indywidualny plan na siłownię, wysyłasz do AI instrukcję:
„Jesteś trenerem personalnym. Ułóż sześciotygodniowy plan treningowy trzy razy w tygodniu dla czterdziestolatka w dobrej formie, który ma 182 cm wzrostu, waży 91 kilo i chce zrzucić pięć kilogramów. Sesja nie może trwać dłużej niż 40 minut, sprzęt ograniczony do dwóch hantli po pięć kilogramów i rowerka stacjonarnego. Podaj tabelę z dniami i powtórzeniami.” Teraz AI podaje klarowny harmonogram.
- Jeśli potrzebujesz konkretnego kodu do Pythona, piszesz do AI:
„Jesteś mentorem Pythona. Stwórz funkcję, która z pliku CSV odczytuje kolumnę »Price« i zwraca pięć najdroższych produktów. Opisz kod w docstringu i dodaj test jednostkowy w pytest.” Chat GPT odpowiada gotowym modułem plus testem.
- Chcesz strategię contentową na LinkedIn. Tworzysz prompt:
„Jesteś strategiem contentu. Zaproponuj dziesięć postów dla CEO agencji marketingowej. Każdy post zawiera tytuł do 60 znaków, streszczenie 50 słów i pytające CTA. Użyj słów kluczowych »prompty do ChatGPT« i »AI w marketingu«. Zwróć wynik w tabeli Markdown.” Otrzymujesz kompletną tablicę pomysłów.
- Gdy potrzebujesz skrócić przykładowy artykuł, użyj promptu:
„Jesteś redaktorem naukowym. Streść w najwyżej 300 słowach poniższy tekst naukowy o rozwoju AI w Polsce (tu wklej treść) z uwzględnieniem metodologii i wniosków oraz podaj trzy pytania badawcze na przyszłość.” AI skraca treść do zwięzłej, użytecznej notki.
Każdy z powyższych przykładów pokazuje, że spójny układ „rola – zadanie – kontekst – ograniczenia – format – przykład” zamienia luźne życzenie w profesjonalną instrukcję.
Najczęstsze błędy przy pisaniu promptów AI
- Pierwszy grzech to zbyt ogólne polecenie – kiedy piszesz do ChatGPT: „Napisz coś o marketingu”, model chwyta temat tak szeroko, że wypluwa banalny, rozwodniony tekst. Jak to poprawić? Doprecyzuj odbiorcę, cel i format: „Jesteś doradcą marketingowym B2B. Napisz 200-słowny wstęp do e-booka o kampaniach LinkedIn dla software house’u, ton rzeczowy”.
- Drugi błąd to brak roli i kontekstu. Jeśli nie wskażesz, kim AI ma „być” i dla kogo tworzy, dostaniesz treść bez wyraźnego stylu. Dodaj więc wprost: „Jesteś dietetykiem sportowym, piszesz dla początkujących biegaczy”. W jednej linijce osadzasz model w konkretnym świecie.
- Trzeci problem to sprzeczne wytyczne – np. „Napisz formalnie, ale luźno”. AI nie wie, która część jest ważniejsza i zaczyna lawirować. Rozwiązanie jest proste: wybierz jeden wyraźny ton lub rozbij zadanie na dwa oddzielne prompty, każdy z innym stylem.
- Czwarty błąd to brak ograniczeń długości i formatu. Prośba bez limitu kończy się ścianą tekstu, gdy tymczasem potrzebujesz zwięzłej listy. Dodaj więc ramy: „maks. 150 słów, wypunktowana lista, zero dygresji”. AI przytnie treść do pożądanego rozmiaru.
- Piąty grzech to brak dialogu i poprawek. Przyjmujesz pierwszy wynik jak wyrok, zamiast go szlifować. Traktuj promptowanie jak rozmowę ze współpracownikiem, z którym wspólnie pracujecie nad jak najlepszym wynikiem: po reakcji modelu dopisz „skróć o 30 %”, „dodaj przykład z polskiego rynku” albo „podkreśl korzyści w trzech hasłach”. Każda runda przybliża Cię do wersji idealnej.
Aby uniknąć tych pułapek, zawsze upewnij się, że Twój prompt AI odpowiada na pytania: Kto? Co? Dla kogo? W jakim stylu? W jakich warunkach? Na czym się wzorować? W jakim formacie? Jeśli brakuje choć jednego punktu, doprecyzuj. To prosta recepta, by AI stała się Twoim najskuteczniejszym partnerem w pracy.
Stosując zasady z tego poradnika, szybko zobaczysz, że dobrze napisane prompty przemieniają Chat GPTw wielozadaniowe narzędzie, a promptowanie – z ciekawostki staje się niezbędną kompetencją. Eksperymentuj, poprawiaj instrukcje, dbaj o klarowną komunikację – a świat AI odwdzięczy Ci się coraz lepszymi efektywniejszymi wynikami.
Słowniczek w pigułce
| Termin | Wyjaśnienie |
| prompt | Jedno polecenie dla AI |
| prompty | Zbiór wielu poleceń dla AI |
| promptowanie / prompting | Proces pisania i poprawiania promptów |
| prompt engineering | Metodyczne projektowanie promptów, by wynik był powtarzalny |
| modele językowe | Algorytmy, które rozumieją i generują tekst |